Stinkdieren
zijn erg taaie dieren en zullen niet snel laten merken dat ze pijn
hebben of ziek zijn. Hierdoor is de kans groter dat een ziekte of
aandoening pas in een laat stadium wordt ontdekt. Hou een stinkdier
goed in de gaten en leer het normale en individuele gedrag (elk
stinkdier reageert anders) kennen. Zoönosen zijn van dier op mens
overdraagbare ziektes en aandoeningen. In de tekst zal een zoönose
worden aangegeven met een * Maar mensen kunnen ook ziektes overbrengen
op dieren. Het is lang niet altijd zichtbaar dat een dier besmet
is maar kan de besmetting dus wel overbrengen op mensen en of andere
dieren. Normale hygiëne richtlijnen voorkomen al een hoop: Regelmatig
schoonmaken van verblijven, slaapplaatsen en toiletbakken en het
wassen van de handen met zeep en veel water na elk contact met dieren,
niet eten tussen de dieren en het wassen van de handen voor het
eten. Bij het vermoeden van een zoönose raadpleeg direct de huisarts
en/of dierenarts.
De
gemiddelde lichaamstemperatuur van een stinkdier ligt tussen de
34,4 °C en 36,2 °C.
Het
hart slaat 150 tot 155 keer per minuut.
Een
stinkdier ademt 15 tot 18 keer per minuut.
In
geval van stress (bijvoorbeeld bij een bezoek aan de dierenarts)
gaan de hartslag, ademhaling en ook de lichaamstemperatuur omhoog.
Klik
hier
voor het overzicht van de bloedwaardes van het stinkdier.
Abcessen
Een
abces is een hoeveelheid pus (etter) in een niet eerder bestaande
holte. Abcessen zijn vrijwel altijd het gevolg van een bacteriële
infectie. Dit kan worden veroorzaakt door een scherp voorwerp
(splinters, botfragmenten, scherven, beten, krabben van nagels)
dat de plek heeft doorboord. De daardoor aanwezige bacteriën
scheiden toxinen af en veroorzaken het afsterven van cellen
ter plaatse en een ontstekingsreactie, die afweercellen aantrekt,
die ten dele ook weer uit elkaar barsten. Hierdoor ontstaat
een ingekapselde holte in het weefsel, gevuld met etter. Etter
bestaat uit vervloeide dode weefselcellen, levende en dode
bacteriën en dode witte bloedcellen. Een oppervlakkig abces
is te herkennen aan een abnormale verdikking. Abcessen kunnen
wanneer de druk te hoog wordt openbarsten, dit kan gevaarlijk
zijn omdat dan bacteriën en gifstoffen in de bloedbaan terecht
kunnen komen. Abcessen moeten zo snel mogelijk door een dierenarts
worden behandeld. Bij intacte abcessen heeft een antibiotica
geen zin omdat het kapsel verhinderd dat de antibioticum zijn
werk kan doen. Meestal dient een abces opengemaakt of zelfs
operatief verwijderd te worden.
Botbreuken
Wanneer
ledematen in een vreemde stand staan is er meestal sprake
van een breuk, soms komt zelfs het afgebroken bot door de
huid heen. Soms is een breuk slecht te zien (breuken aan de
schedel of bekken) een röntgenfoto zal dan moeten bevestigen
of dit inderdaad het geval is. In sommige gevallen als een
breuk erg gecompliceerd is of bij een verbrijzeling is genezing
niet altijd mogelijk. Verbrijzelde ledematen worden meestal
geamputeerd. Het is verbazingwekkend hoe snel stinkdieren
leren leven met een pootje minder. Een veelvoorkomende oorzaak
van botbreuken is Bone Density Loss (BDL). Raadpleeg op verdenking
van breuken altijd een dierenarts.
Bone
Density Loss (BDL)
Dit
is een ernstige aandoening. Door een gebrek aan calcium, vitamine
D3 en/of fosfor ontstaan broze botten. Dit kan botbreuken
en zelfs uitvalverschijnselen teweeg brengen. BDL is alleen
vast te stellen door de combinatie van een röntgenfoto
en bloedonderzoek. In een vroeg stadium is er nog geen sprake
van botontkalking maar zijn er wel duidelijke afwijkingen
in de bloedwaardes zichtbaar. In een ver gevorderd stadium
zijn de bloedwaardes normaal maar is op een röntgenfoto
heel duidelijk te zien dat de botten dunner en brozer worden.
De diagnose zal door een dierenarts moeten worden vastgesteld.
De behandeling hangt af van de ernst van BDL maar er zal altijd
in combinatie met een dieet zijn.
Castratie/sterilisatie
Gecastreerde
en gesteriliseerde stinkdieren hebben een stabielere hormoonspiegel
en zijn daardoor minder gevoelig voor stemmingswisselingen
in het voorjaar als de paartijd aanbreekt. Bovendien kunnen
ongesteriliseerde vrouwtjes in de loopsheid blijven hangen
waardoor ze beenmergdepressie kunnen ontwikkelen.
Diabetes
Diabetes
of suikerziekte kan voorkomen bij oudere, ernstig dikke stinkdieren
of stinkdieren die te veel geraffineerde suikers in hun dieet
krijgen. Ook kan er sprake zijn van erfelijke aanleg. Bij
de stichting is bekend dat 3 stinkdieren uit het zelfde nest
diabetes ontwikkelden. Diabetes is ongeneeslijk maar kan door
behandeling met insuline prima onder controle worden gehouden.
Een dierenarts zal het stinkdier testen en moeten "instellen".
Dan zal de eigenaar moeten leren om dagelijks het stinkdier
te injecteren met insuline.
Gebitsproblemen
In het wild worden stinkdieren ongeveer 3 jaar tot 6 jaar
oud. Biologisch gezien hoeft hun lichaam dus niet langer mee
te gaan. Het is opvallend dat het gebit van een wild stinkdier
dat een natuurlijke dood is gestorven vaak tanden mist of
in slechte conditie is. Dit is het gevolg van natuurlijke
slijtage. Bij tamme stinkdieren is hetzelfde patroon te zien.
Gebitsproblemen ontstaan vaak rond de leeftijd van tussen
de 3 en 6 jaar. Sommige gebitsproblemen kunnen te wijten zijn
aan verkeerde voeding maar het meerendeel heeft te maken met
natuurlijke slijtage door ouderdom. Controleer dus regelmatig
het gebit zodat tijdig tandsteen verwijderd en slechte tanden
en kiezen getrokken kunnen worden om bacteriële infecties
te voorkomen. Enkele symptomen van gebitsproblemen zijn; Stinkende
adem, kwijlen, sterke lichaamsgeur, vergeling van de vacht,
rood of bloederig tandvlees, slechter eten of het kauwen van
voedsel aan een kant van de bek in plaats van afwisselend
met beide zijden. Een gezond gebit heeft witte tanden zonder
barsten in het glazuur of afgebroken tanden. Het tandvlees
heeft een roze kleur.
Hanteren
Het
is belangrijk om een stinkdier regelmatig te hanteren en naar
de oogjes, oortjes en het gebit te kijken. Als er dan een
bezoek aan de dierenarts moet worden afgelegd dan is het minder
stressvol als het gewend is betast te worden. De beste manier
om een stinkdier op te pakken is met een hand onder de borst
door en de ander over de rug te houden. Til een stinkdier
nooit aan zijn staart op. Stinkdieren kunnen hun eigen gewicht
niet torsen wanneer ze aan hun staart worden opgepakt. Hierdoor
kunnen ze letsel oplopen aan spieren, pezen en wervelkolom.
Dit kan zelfs verlammingverschijnselen tot gevolg hebben.
Lijflucht
Een
gezond gecastreerd of gesteriliseerd stinkdier heeft een neutrale
geur. Door de speciale haarstructuur zijn ze in staat om de
geur van hun omgeving aan te nemen. In een bed van stro nemen
ze de geur van stro aan, op de schoot van een geparfumeerde
dame zullen ze na enkele minuten naar parfum ruiken.
Als
een stinkdier een vreemde lijflucht heeft is er meestal sprake
van gezondheidsproblemen. Van een wormeninfectie of problemen
met het gebit kunnen stinkdieren hun naam eer aandoen en flink
gaan stinken. Ongecastreerde stinkdieren kunnen in de paartijd
zeer sterk gaan ruiken om aan te geven aan soortgenoten dat
ze "er klaar" voor zijn.
In
ieder geval is er vaak iets mis met een stinkend stinkdier
en zal de oorzaak achterhaald moeten worden.
Lymeziekte*
De
ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door een Borrelia bacterie.
Deze wordt overgebracht op mens en dier door teken uit het
geslacht Ixodes.
Er
bestaan sterke vermoedens dat ook andere bloedzuigende insecten
deze bacterie kunnen verspreiden maar dit moet verder worden
onderzocht. Symptomen zijn; een typische rode plek met een
lichter centrum (erythema migrans) op de huid waar de teek
gebeten heeft. Bij zulke plekken is er altijd sprake van een
besmetting. Maar in veel gevallen zijn er geen EM plekken
geconstateerd/opgemerkt terwijl er wel Lyme geconstateerd
is. Bovendien is zo'n plek lastig te ontdekken onder de dichte
vacht van een stinkdier. Andere symptomen zijn koortsaanvallen,
pijn en griepachtige verschijnselen, gewrichtsklachten, verlammingsverschijnselen,
hersenvliesontsteking en doofheid. De behandeling van Lymeziekte
bestaat uit een specifieke antibioticumkuur in combinatie
met ontstekingsremmers en is langdurig. Genezing is in een
vroeg stadium zeer goed mogelijk. Raadpleeg bij vermoeden
van Lymeziekte altijd een dierenarts en probeer eventuele
teken te verzamelen om deze te kunnen determineren.
Maagzweer
Een
maagzweer is een ontsteking van de maagwand. Door inwerking
van maagzuur en aantasting door de bacterie Helicobacter pylori
(van nature aanwezig in het spijsverteringskanaal) geneest
een maagzweer niet vanzelf. Symptomen zijn kwijlen, braken,
maagpijn, misselijkheid, diarree en gewichtsverlies. Als een
maagzweer niet wordt behandeld kan er een gat in de maag ontstaan
waardoor buikvlies en buikholte onsteking kan ontstaan. Ook
kunnen de darmen worden aangetast waardoor opname van voedingsstoffen
wordt belemmerd. De behandeling is vaak langdurig en zal met
behulp van maagzuurremmers, maagwandbeschermers, antibiotica
en anti-misselijkheid middelen moeten geschieden.
Mobiliteit
Mobiliteit
is de manier waarop een dier beweegt. Afwijkende bewegingen
hebben altijd een oorzaak. Bekende verschijnselen van een
afwijkende mobiliteit zijn; slepen met de achterhand, staart
of poten, kopschudden, toevallen, trillen, schuren met de
kont over de vloer, mank lopen; kortom bewegingen die niet
typisch zijn. Oorzaken kunnen zijn; botbreuken, aandoeningen
van het zenuwstelsel, parasieten, spierblessures en ziektes.
Altijd dient de oorzaak te worden achterhaald en een dierenarts
te worden geraadpleegt.
Trillen
en toevallen kunnnen worden veroorzaakt door calcium gebrek
of een laag bloedsuiker gehalte en diabetes.
Slepen
met de achterhand (verlamming), mank lopen kunnen worden
veroorzaakt door Lyme ziekte, wervelletsel en botbreuken,
botontkalking, aandoeningen van het zenuwstelsel en extreme
spierblessures.
Schuren
met de kont over de vloer is meestal het gevolg van een
worminfectie of ontstoken anaalklieren.
Het
schudden van de kop kan worden veroorzaakt door een oorinfectie,
oormijt of blindheid.
Nagels
Een stinkdier gebruikt zijn lange nagels als gereedschap.
Om mee te eten, te graven en zijn vacht te borstelen. In de
natuur slijten nagels vanzelf af. In gevangenschap is het
toch wel nodig om regelmatig de nagels te controleren en zonodig
te knippen. Zorg dat er niet te veel wordt afgeknipt en kijk
uit voor de ader die door de nagel loopt. Gebruik hiervoor
een nagelschaar die ook geschikt is voor het knippen van hondennagels,
de nagels zijn erg hard.
In
de meeste landen is ontklauwen niet toegestaan. Ontklauwen
maakt dat een stinkdier ernstig gehandicapt raakt. Men moet
het dan ook beschouwen als een vorm van verminking.
Overgewicht
Wereldwijd
stijgt het percentage mensen met overgewicht. Dierenartsen
signaleren dezelfde tendens bij huisdieren. Overgewicht (zowel
bij mens als dier) wordt voornamelijk veroorzaakt door de
combinatie van te weinig lichaamsbeweging, slechte voeding
en een verkeerd eetpatroon. Stinkdieren zijn extra gevoelig
om overgewicht te ontwikkelen. Van nature hebben zij de aanleg
om een vetreserve op te bouwen om tijden van schaarste en
koude door te komen. Overgewicht heeft ernstige gevolgen voor
de gezondheid; diabetes, hart- en vaatziekten, hoge cholestorolspiegel,
hoge bloeddruk, artrose en meer… Zorg dat een stinkdier voldoende
beweging krijgt, weeg hem regelmatig en let op de voeding.
Op de pagina "voeding en gewicht"staat meer informatie over
het gewicht van stinkdieren.
Prolaps
Een
prolaps is het naar buiten treden van de endeldarm. Het ziet
eruit alsof er een rood glimmend voorwerp uit de anus komt.
Soms slechts een paar centimeters in erge gevallen meer dan
7 centimeter. De oorzaken kunnen zijn; worminfectie, diarree,
ziekte en stress. Duw hem niet zelf terug, de kans dat de
darm beschadigd wordt is aanwezig. Zet het stinkdier in een
schone reismand op een rustige donkere plek. Als de darm niet
binnen een uur weer vanzelf naar binnen trekt, of het stinkdier
eraan gaat krabben, bijten of met zijn kont over de grond
gaat schuren dient direct een dierenarts geraadpleegt te worden.
Als er te lang gewacht wordt met een behandeling dan kan door
beknelling de darm afsterven en zal er een darmreconstructie
gedaan moeten worden. Hierdoor kunnen stinkdieren blijvend
incontinent worden. De tabakszak-techniek is een manier van
vasthechten van de endeldarm zodat deze op zijn plaats blijft.
Deze techniek heeft vaak het gevolg dat stinkdieren incontinent
raken. Deze dient alleen toegepast te worden bij stinkdieren
die vaak last hebben van een prolaps zonder duidelijke oorzaken.
Schimmel/ringworm*
Ringworm
wordt veroorzaakt door schimmels (Trichophyton en Microsporum
zijn de meest voorkomende soorten) en is dus geen worm of
mijt zoals vaak wordt gedacht. Veel dieren en mensen zijn
drager zonder zelf symptomen te vertonen. Schimmel plant zich
voort door middel van sporen, deze kunnen in borstels, hokken,
manden en dekens aanwezig zijn en op deze manier kunnen ook
andere dieren en mensen besmet raken. Wanneer er een dier
besmet is met schimmel dienen alle andere dieren en mensen
die in aanraking komen /zijn geweest getest en mee behandeld
worden om verdere verspreiding te voorkomen. Ook borstels,
hokken, manden en kleden moeten worden gestoomd of op hete
temperatuur gewassen worden om de sporen te doden. Schimmel
uit zich in ronde kale vlekken met een rode rand. Soms zijn
er huidschilfers te zien en er kan sprake zijn van jeuk. Bij
oudere schimmelplekken begint er in het midden weer haar te
groeien waardoor de typische ring ontstaat waaraan ringworm
zijn naam dankt. Sommige dierenartsen gebruiken een Wood's
lamp (Black Light) om schimmel op te sporen waardoor deze
gaan fluoriseren. Deze werkt echter niet op Trichophyton schimmels.
Een schimmelkweek biedt meer zekerheid.
Vaccinaties
In tegenstelling tot honden, katten en fretten zijn er geen
speciale entstoffen voor stinkdieren. Het enten is niet zonder
risico. Het is bekend dat stinkdieren ernstig ziek werden
en zelfs dood gingen na het enten met een verkeerde entstof.
Toch zijn bepaalde vaccinaties verplicht als je met jouw stinkdier
de landsgrenzen over zou willen.
Vacht
Een
stinkdier heeft weinig vachtverzorging nodig. Meestal alleen
tijdens de voorjaars- en najaarsrui zijn enkele borstelbeurten
gebruikelijk. Het is niet nodig om een stinkdier te wassen.
Stinkdieren hebben een talglaagje in de vacht waardoor deze
van nature vuilafstotend is. Wassen verwijderd namelijk het
beschermende talglaagje uit de vacht. Hierdoor wordt de vacht
juist minder vuilafstotend. Alleen als het echt noodzakelijk
is bijvoorbeeld wanneer ze zichzelf bevuild hebben en het
niet is uit te borstelen dan zou een wasbeurt geen overbodige
luxe zijn.
Een
gezond stinkdier heeft een glanzende vacht zonder kale plekken
en de witte delen zijn ook echt wit. Een gele of oranje gloed
komt door een overmatige talgafscheiding. Een verhoogde talgafscheiding
duidt vaak op een onderliggend probleem. Wormen, nier- en
leveraandoeningen zijn bekende oorzaken van een vergeeld stinkdier.
Soms
is een meer onschuldige verklaring voor een geel stinkdier.
Talgaanmaak wordt ook gestimuleerd door water en helpt het
stinkdier waterafstotend te worden. "Buiten" stinkdieren
kunnen soms na een fikse regenbui in enkele uren geel kleuren,
ook een vochtige slaapplek werkt dit in de hand. Stinkdieren
die regelmatig gewassen worden kleuren vaak veel sneller geel.
Vlooien,
luizen, teken en mijten*
Regelmatige
behandelingen, minimaal 4 x per jaar, met spot-on druppels
voor honden voorkomen dat stinkdieren besmet raken met vlooien,
luizen of mijten. Zijn de stinkdieren toch besmet dan hangt
het van de ernst van de besmetting af of er een behandeling
van de dierenarts nodig is. Vlooien, luizen en mijten veroorzaken
jeuk en in ernstige besmettingsgevallen bloedarmoede of bij
huid/oormijt misvormingen van oren en neus. Teken kunnen ernstige
ziektes overbrengen.
Wonden
Oppervlakkige
wonden zoals schaafwondjes, krassen van nagels en tanden kunnen
worden schoongemaakt met water en Dettol of Betadine totdat
ze zijn genezen. Ontstaan er infecties dan moet de dierenarts
geraadpleegt worden. Grote diepe en of open wonden dienen
te allen tijde door een dierenarts behandeld te worden. Wacht
daarmee niet te lang, het dier heeft pijn en infecties treden
dan bijzonder snel op. Bij oogverwondingen dient ook een dierenarts
geraadpleegt worden er kan iets in het oog zitten dat verwijderd
moet worden.
Wormen*
Stinkdieren zijn bijzonder gevoelig voor wormen. Veel geïmporteerde
stinkdierpupjes blijken barstensvol wormen te zitten. Ontworm
minimaal 4 x per jaar. Gebruik geen middelen met ivermectine
of piperazine. Deze kunnen lijden tot braken en of toevallen.
Sommige soorten wormen kunnen ook klachten veroorzaken bij
mensen en/of andere huisdieren. Wormeneieren worden niet gedood
door ontwormingsmiddelen. Was kleden en doeken op hoge temperatuur
om eitjes te doden. Slaaphokken kunnen het beste enkele dagen
na het ontwormen met een stoomreiniger worden schoongemaakt.
Voor
vragen over gezondheid en medische zaken dient te allen tijde
een dierenarts te worden geraadpleegt.
Bronnen
Eigen
ervaringen
Helminths
of Sympatric Striped, Hog-nosed and Spotted skunks in West-Central
Texas S.A.
Neiswenter, D.B. Pence and R.C. Dowler
The
Biology of the Striped Skunk B.J.
Verts
Effects
of Surgical Implantations of Temperature Dataloggers on Reproduction
of Captive Striped Skunks Y.T.
Hwang, Gentes, S. Lariviére and F. Messier