Gezondheid

Algemeen

Stinkdieren zijn erg taaie dieren en zullen niet snel laten merken dat ze pijn hebben of ziek zijn. Hierdoor is de kans groter dat een ziekte of aandoening pas in een laat stadium wordt ontdekt. Hou een stinkdier goed in de gaten en leer het normale en individuele gedrag (elk stinkdier reageert anders) kennen. ZoŲnosen zijn van dier op mens overdraagbare ziektes en aandoeningen. In de tekst zal een zoŲnose worden aangegeven met een * Maar mensen kunnen ook ziektes overbrengen op dieren. Het is lang niet altijd zichtbaar dat een dier besmet is maar kan de besmetting dus wel overbrengen op mensen en of andere dieren. Normale hygiŽne richtlijnen voorkomen al een hoop: Regelmatig schoonmaken van verblijven, slaapplaatsen en toiletbakken en het wassen van de handen met zeep en veel water na elk contact met dieren, niet eten tussen de dieren en het wassen van de handen voor het eten. Bij het vermoeden van een zoŲnose raadpleeg direct de huisarts en/of dierenarts.

De gemiddelde lichaamstemperatuur van een stinkdier ligt tussen de 34,4 įC en 36,2 įC.

Het hart slaat 150 tot 155 keer per minuut.

Een stinkdier ademt 15 tot 18 keer per minuut.

In geval van stress (bijvoorbeeld bij een bezoek aan de dierenarts) gaan de hartslag, ademhaling en ook de lichaamstemperatuur omhoog.

Klik hier voor het overzicht van de bloedwaardes van het stinkdier.

Abcessen

Een abces is een hoeveelheid pus (etter) in een niet eerder bestaande holte. Abcessen zijn vrijwel altijd het gevolg van een bacteriŽle infectie. Dit kan worden veroorzaakt door een scherp voorwerp (splinters, botfragmenten, scherven, beten, krabben van nagels) dat de plek heeft doorboord. De daardoor aanwezige bacteriŽn scheiden toxinen af en veroorzaken het afsterven van cellen ter plaatse en een ontstekingsreactie, die afweercellen aantrekt, die ten dele ook weer uit elkaar barsten. Hierdoor ontstaat een ingekapselde holte in het weefsel, gevuld met etter. Etter bestaat uit vervloeide dode weefselcellen, levende en dode bacteriŽn en dode witte bloedcellen. Een oppervlakkig abces is te herkennen aan een abnormale verdikking. Abcessen kunnen wanneer de druk te hoog wordt openbarsten, dit kan gevaarlijk zijn omdat dan bacteriŽn en gifstoffen in de bloedbaan terecht kunnen komen. Abcessen moeten zo snel mogelijk door een dierenarts worden behandeld. Bij intacte abcessen heeft een antibiotica geen zin omdat het kapsel verhinderd dat de antibioticum zijn werk kan doen. Meestal dient een abces opengemaakt of zelfs operatief verwijderd te worden.

Botbreuken

Wanneer ledematen in een vreemde stand staan is er meestal sprake van een breuk, soms komt zelfs het afgebroken bot door de huid heen. Soms is een breuk slecht te zien (breuken aan de schedel of bekken) een rŲntgenfoto zal dan moeten bevestigen of dit inderdaad het geval is. In sommige gevallen als een breuk erg gecompliceerd is of bij een verbrijzeling is genezing niet altijd mogelijk. Verbrijzelde ledematen worden meestal geamputeerd. Het is verbazingwekkend hoe snel stinkdieren leren leven met een pootje minder. Een veelvoorkomende oorzaak van botbreuken is Bone Density Loss (BDL). Raadpleeg op verdenking van breuken altijd een dierenarts.

Bone Density Loss (BDL)

Dit is een ernstige aandoening. Door een gebrek aan calcium, vitamine D3 en/of fosfor ontstaan broze botten. Dit kan botbreuken en zelfs uitvalverschijnselen teweeg brengen. BDL is alleen vast te stellen door de combinatie van een röntgenfoto en bloedonderzoek. In een vroeg stadium is er nog geen sprake van botontkalking maar zijn er wel duidelijke afwijkingen in de bloedwaardes zichtbaar. In een ver gevorderd stadium zijn de bloedwaardes normaal maar is op een röntgenfoto heel duidelijk te zien dat de botten dunner en brozer worden. De diagnose zal door een dierenarts moeten worden vastgesteld. De behandeling hangt af van de ernst van BDL maar er zal altijd in combinatie met een dieet zijn.

 

Castratie/sterilisatie

Gecastreerde en gesteriliseerde stinkdieren hebben een stabielere hormoonspiegel en zijn daardoor minder gevoelig voor stemmingswisselingen als de paartijd aanbreekt. Vanaf het vroege voorjaar kunnen stinkdieren loops worden. Loopsheid bij stinkdieren wordt opgewekt (geÔnduceerde ovulatie) door de aanwezigheid van andere stinkdieren, het seizoen, hormoonwisselingen en soms zelfs door andere huisdieren. Als stinkdieren niet worden gedekt bestaat de kans dat ze in de loopsheid blijven "hangen". Dit gaat niet vanzelf over en kan resulteren in beenmergdepressie. Het stinkdier krijgt bloedarmoede en een verhoogde kans op ontstekingen en kan daaraan overlijden. Sterilisatie is de enige remedie.

Diabetes

Diabetes of suikerziekte kan voorkomen bij oudere, ernstig dikke stinkdieren of stinkdieren die te veel geraffineerde suikers in hun dieet krijgen. Ook kan er sprake zijn van erfelijke aanleg. Bij de stichting is bekend dat 3 stinkdieren uit het zelfde nest diabetes ontwikkelden. Diabetes is ongeneeslijk maar kan door behandeling met insuline prima onder controle worden gehouden. Een dierenarts zal het stinkdier testen en moeten "instellen". Dan zal de eigenaar moeten leren om dagelijks het stinkdier te injecteren met insuline.

 

Gebitsproblemen

In het wild worden stinkdieren ongeveer 3 jaar tot 6 jaar oud. Biologisch gezien hoeft hun lichaam dus niet langer mee te gaan. Het is opvallend dat het gebit van een wild stinkdier dat een natuurlijke dood is gestorven vaak tanden mist of in slechte conditie is. Dit is het gevolg van natuurlijke slijtage. Bij tamme stinkdieren is hetzelfde patroon te zien. Gebitsproblemen ontstaan vaak rond de leeftijd van tussen de 3 en 6 jaar. Sommige gebitsproblemen kunnen te wijten zijn aan verkeerde voeding maar het meerendeel heeft te maken met natuurlijke slijtage door ouderdom. Controleer dus regelmatig het gebit zodat tijdig tandsteen verwijderd en slechte tanden en kiezen getrokken kunnen worden om bacteriŽle infecties te voorkomen. Enkele symptomen van gebitsproblemen zijn; Stinkende adem, kwijlen, sterke lichaamsgeur, vergeling van de vacht, rood of bloederig tandvlees, slechter eten of het kauwen van voedsel aan een kant van de bek in plaats van afwisselend met beide zijden. Een gezond gebit heeft witte tanden zonder barsten in het glazuur of afgebroken tanden. Het tandvlees heeft een roze kleur.

 

Hanteren

Het is belangrijk om een stinkdier regelmatig te hanteren en naar de oogjes, oortjes en het gebit te kijken. Als er dan een bezoek aan de dierenarts moet worden afgelegd dan is het minder stressvol als het gewend is betast te worden. De beste manier om een stinkdier op te pakken is met een hand onder de borst door en de ander over de rug te houden. Til een stinkdier nooit aan zijn staart op. Stinkdieren kunnen hun eigen gewicht niet torsen wanneer ze aan hun staart worden opgepakt. Hierdoor kunnen ze letsel oplopen aan spieren, pezen en wervelkolom. Dit kan zelfs verlammingverschijnselen tot gevolg hebben.

 

Lijflucht

Een gezond gecastreerd of gesteriliseerd stinkdier heeft een neutrale geur. Door de speciale haarstructuur zijn ze in staat om de geur van hun omgeving aan te nemen. In een bed van stro nemen ze de geur van stro aan, op de schoot van een geparfumeerde dame zullen ze na enkele minuten naar parfum ruiken.

Als een stinkdier een vreemde lijflucht heeft is er meestal sprake van gezondheidsproblemen. Van een wormeninfectie of problemen met het gebit kunnen stinkdieren hun naam eer aandoen en flink gaan stinken. Ongecastreerde stinkdieren kunnen in de paartijd zeer sterk gaan ruiken om aan te geven aan soortgenoten dat ze "er klaar" voor zijn.

In ieder geval is er vaak iets mis met een stinkend stinkdier en zal de oorzaak achterhaald moeten worden.

 

Lymeziekte*

De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door een Borrelia bacterie. Deze wordt overgebracht op mens en dier door teken uit het geslacht Ixodes.

Er bestaan sterke vermoedens dat ook andere bloedzuigende insecten deze bacterie kunnen verspreiden maar dit moet verder worden onderzocht. Symptomen zijn; een typische rode plek met een lichter centrum (erythema migrans) op de huid waar de teek gebeten heeft. Bij zulke plekken is er altijd sprake van een besmetting. Maar in veel gevallen zijn er geen EM plekken geconstateerd/opgemerkt terwijl er wel Lyme geconstateerd is. Bovendien is zo'n plek lastig te ontdekken onder de dichte vacht van een stinkdier. Andere symptomen zijn koortsaanvallen, pijn en griepachtige verschijnselen, gewrichtsklachten, verlammingsverschijnselen, hersenvliesontsteking en doofheid. De behandeling van Lymeziekte bestaat uit een specifieke antibioticumkuur in combinatie met ontstekingsremmers en is langdurig. Genezing is in een vroeg stadium zeer goed mogelijk. Raadpleeg bij vermoeden van Lymeziekte altijd een dierenarts en probeer eventuele teken te verzamelen om deze te kunnen determineren.

Maagzweer

Een maagzweer is een ontsteking van de maagwand. Door inwerking van maagzuur en aantasting door de bacterie Helicobacter pylori (van nature aanwezig in het spijsverteringskanaal) geneest een maagzweer niet vanzelf. Symptomen zijn kwijlen, braken, maagpijn, misselijkheid, diarree en gewichtsverlies. Als een maagzweer niet wordt behandeld kan er een gat in de maag ontstaan waardoor buikvlies en buikholte onsteking kan ontstaan. Ook kunnen de darmen worden aangetast waardoor opname van voedingsstoffen wordt belemmerd. De behandeling is vaak langdurig en zal met behulp van maagzuurremmers, maagwandbeschermers, antibiotica en anti-misselijkheid middelen moeten geschieden.

 

Mobiliteit

Mobiliteit is de manier waarop een dier beweegt. Afwijkende bewegingen hebben altijd een oorzaak. Bekende verschijnselen van een afwijkende mobiliteit zijn; slepen met de achterhand, staart of poten, kopschudden, toevallen, trillen, schuren met de kont over de vloer, mank lopen; kortom bewegingen die niet typisch zijn. Oorzaken kunnen zijn; botbreuken, aandoeningen van het zenuwstelsel, parasieten, spierblessures en ziektes. Altijd dient de oorzaak te worden achterhaald en een dierenarts te worden geraadpleegt.

Trillen en toevallen kunnnen worden veroorzaakt door calcium gebrek of een laag bloedsuiker gehalte en diabetes.

Slepen met de achterhand (verlamming), mank lopen kunnen worden veroorzaakt door Lyme ziekte, wervelletsel en botbreuken, botontkalking, aandoeningen van het zenuwstelsel en extreme spierblessures.

Schuren met de kont over de vloer is meestal het gevolg van een worminfectie of ontstoken anaalklieren.

Het schudden van de kop kan worden veroorzaakt door een oorinfectie, oormijt of blindheid.

 

Nagels

Een stinkdier gebruikt zijn lange nagels als gereedschap. Om mee te eten, te graven en zijn vacht te borstelen. In de natuur slijten nagels vanzelf af. In gevangenschap is het toch wel nodig om regelmatig de nagels te controleren en zonodig te knippen. Zorg dat er niet te veel wordt afgeknipt en kijk uit voor de ader die door de nagel loopt. Gebruik hiervoor een nagelschaar die ook geschikt is voor het knippen van hondennagels, de nagels zijn erg hard.

In de meeste landen is ontklauwen niet toegestaan. Ontklauwen maakt dat een stinkdier ernstig gehandicapt raakt. Men moet het dan ook beschouwen als een vorm van verminking.

Overgewicht

Wereldwijd stijgt het percentage mensen met overgewicht. Dierenartsen signaleren dezelfde tendens bij huisdieren. Overgewicht (zowel bij mens als dier) wordt voornamelijk veroorzaakt door de combinatie van te weinig lichaamsbeweging, slechte voeding en een verkeerd eetpatroon. Stinkdieren zijn extra gevoelig om overgewicht te ontwikkelen. Van nature hebben zij de aanleg om een vetreserve op te bouwen om tijden van schaarste en koude door te komen. Overgewicht heeft ernstige gevolgen voor de gezondheid; diabetes, hart- en vaatziekten, hoge cholestorolspiegel, hoge bloeddruk, artrose en meerÖ Zorg dat een stinkdier voldoende beweging krijgt, weeg hem regelmatig en let op de voeding. Op de pagina "voeding en gewicht"staat meer informatie over het gewicht van stinkdieren.

Prolaps

Een prolaps is het naar buiten treden van de endeldarm. Het ziet eruit alsof er een rood glimmend voorwerp uit de anus komt. Soms slechts een paar centimeters in erge gevallen meer dan 7 centimeter. De oorzaken kunnen zijn; worminfectie, diarree, ziekte en stress. Duw hem niet zelf terug, de kans dat de darm beschadigd wordt is aanwezig. Zet het stinkdier in een schone reismand op een rustige donkere plek. Als de darm niet binnen een uur weer vanzelf naar binnen trekt, of het stinkdier eraan gaat krabben, bijten of met zijn kont over de grond gaat schuren dient direct een dierenarts geraadpleegt te worden. Als er te lang gewacht wordt met een behandeling dan kan door beknelling de darm afsterven en zal er een darmreconstructie gedaan moeten worden. Hierdoor kunnen stinkdieren blijvend incontinent worden. De tabakszak-techniek is een manier van vasthechten van de endeldarm zodat deze op zijn plaats blijft. Deze techniek heeft vaak het gevolg dat stinkdieren incontinent raken. Deze dient alleen toegepast te worden bij stinkdieren die vaak last hebben van een prolaps zonder duidelijke oorzaken.

 

Schimmel/ringworm*

Ringworm wordt veroorzaakt door schimmels (Trichophyton en Microsporum zijn de meest voorkomende soorten) en is dus geen worm of mijt zoals vaak wordt gedacht. Veel dieren en mensen zijn drager zonder zelf symptomen te vertonen. Schimmel plant zich voort door middel van sporen, deze kunnen in borstels, hokken, manden en dekens aanwezig zijn en op deze manier kunnen ook andere dieren en mensen besmet raken. Wanneer er een dier besmet is met schimmel dienen alle andere dieren en mensen die in aanraking komen /zijn geweest getest en mee behandeld worden om verdere verspreiding te voorkomen. Ook borstels, hokken, manden en kleden moeten worden gestoomd of op hete temperatuur gewassen worden om de sporen te doden. Schimmel uit zich in ronde kale vlekken met een rode rand. Soms zijn er huidschilfers te zien en er kan sprake zijn van jeuk. Bij oudere schimmelplekken begint er in het midden weer haar te groeien waardoor de typische ring ontstaat waaraan ringworm zijn naam dankt. Sommige dierenartsen gebruiken een Wood's lamp (Black Light) om schimmel op te sporen waardoor deze gaan fluoriseren. Deze werkt echter niet op Trichophyton schimmels. Een schimmelkweek biedt meer zekerheid.

 

Vaccinaties

In tegenstelling tot honden, katten en fretten zijn er geen speciale entstoffen voor stinkdieren. Het enten is niet zonder risico. Het is bekend dat stinkdieren ernstig ziek werden en zelfs dood gingen na het enten met een verkeerde entstof. Toch zijn bepaalde vaccinaties verplicht als je met jouw stinkdier de landsgrenzen over zou willen.

 

Vacht

Een stinkdier heeft weinig vachtverzorging nodig. Meestal alleen tijdens de voorjaars- en najaarsrui zijn enkele borstelbeurten gebruikelijk. Het is niet nodig om een stinkdier te wassen. Stinkdieren hebben een talglaagje in de vacht waardoor deze van nature vuilafstotend is. Wassen verwijderd namelijk het beschermende talglaagje uit de vacht. Hierdoor wordt de vacht juist minder vuilafstotend. Alleen als het echt noodzakelijk is bijvoorbeeld wanneer ze zichzelf bevuild hebben en het niet is uit te borstelen dan zou een wasbeurt geen overbodige luxe zijn.

Een gezond stinkdier heeft een glanzende vacht zonder kale plekken en de witte delen zijn ook echt wit. Een gele of oranje gloed komt door een overmatige talgafscheiding. Een verhoogde talgafscheiding duidt vaak op een onderliggend probleem. Wormen, nier- en leveraandoeningen zijn bekende oorzaken van een vergeeld stinkdier.

Soms is een meer onschuldige verklaring voor een geel stinkdier. Talgaanmaak wordt ook gestimuleerd door water en helpt het stinkdier waterafstotend te worden. "Buiten" stinkdieren kunnen soms na een fikse regenbui in enkele uren geel kleuren, ook een vochtige slaapplek werkt dit in de hand. Stinkdieren die regelmatig gewassen worden kleuren vaak veel sneller geel.

 

Vlooien, luizen, teken en mijten*

Regelmatige behandelingen, minimaal 4 x per jaar, met spot-on druppels voor honden voorkomen dat stinkdieren besmet raken met vlooien, luizen of mijten. Zijn de stinkdieren toch besmet dan hangt het van de ernst van de besmetting af of er een behandeling van de dierenarts nodig is. Vlooien, luizen en mijten veroorzaken jeuk en in ernstige besmettingsgevallen bloedarmoede of bij huid/oormijt misvormingen van oren en neus. Teken kunnen ernstige ziektes overbrengen.

Wonden

Oppervlakkige wonden zoals schaafwondjes, krassen van nagels en tanden kunnen worden schoongemaakt met water en Dettol of Betadine totdat ze zijn genezen. Ontstaan er infecties dan moet de dierenarts geraadpleegt worden. Grote diepe en of open wonden dienen te allen tijde door een dierenarts behandeld te worden. Wacht daarmee niet te lang, het dier heeft pijn en infecties treden dan bijzonder snel op. Bij oogverwondingen dient ook een dierenarts geraadpleegt worden er kan iets in het oog zitten dat verwijderd moet worden.

Wormen*

Stinkdieren zijn bijzonder gevoelig voor wormen. Veel geÔmporteerde stinkdierpupjes blijken barstensvol wormen te zitten. Ontworm minimaal 6 x per jaar. Gebruik geen middelen met ivermectine of piperazine. Deze kunnen lijden tot braken en of toevallen. Sommige soorten wormen kunnen ook klachten veroorzaken bij mensen en/of andere huisdieren. Wormeneieren worden niet gedood door ontwormingsmiddelen. Was kleden en doeken op hoge temperatuur om eitjes te doden. Slaaphokken kunnen het beste enkele dagen na het ontwormen met een stoomreiniger worden schoongemaakt.

 

Voor vragen over gezondheid en medische zaken dient te allen tijde een dierenarts te worden geraadpleegt.

Bronnen

Eigen ervaringen

Helminths of Sympatric Striped, Hog-nosed and Spotted skunks in West-Central Texas S.A. Neiswenter, D.B. Pence and R.C. Dowler

The Biology of the Striped Skunk B.J. Verts

Effects of Surgical Implantations of Temperature Dataloggers on Reproduction of Captive Striped Skunks Y.T. Hwang, Gentes, S. Lariviére and F. Messier

www.rivm.nl

www.uu.nl/vet